İstanbul Seli: Kıl Payı Tedbiri Unutturur mu?

2016'da İstiklal Caddesi'nde bomba patlamadan 20 dakika kadar önce patlamanın olduğu yerden geçmiştim. O yıllarda üniversite öğrencisiydim ve patlama haberleri peş peşe geldiğinde kalabalığa girmemek gerekiyordu. Haberi duyduğumda ilk cümlem şu oldu: Çok şükür Allah'ım, ben de orada olabilirdim. Ve bugün de aynı şekilde hâlâ şükrediyorum. Ama bu cümlenin bir de öbür yarısı var. Tek cümleyle: tedbir bizden, takdir Allah'tan. Elbette alçakça yapılan bir saldırıda elimizdeki tedbir çok az. Ama bu hafta yaşadığımız selde yapabileceğimiz bazı şeyler vardı. Sorun şu ki kıl payı kurtulduğumuz olaylarda tedbir tarafını unutmaya insan olarak çok yatkınız. Ölüme ramak kala olaylar bile yaşasak "çok şükür, ucuz atlattık" deyip geçebiliyoruz. Bunu ölçen araştırmalar da var bu arada. 2011'de yapılan bir çalışmada insanlara kıl payı atlatılmış bazı kasırga hikâyeleri anlatılıyor. Bu hikâyeleri dinleyen kişiler sel sigortası yaptırmaya da, bir sonraki fırtınada evini boşaltmaya da daha az yanaşıyor. Norveç'te trafikle ilgili yapılan başka bir çalışmada da kıl payı atlatılan kazalar tekrarlandıkça sürücülerin daha dikkatsiz, hatta daha arsızca kullandığı görülüyor. Aynısını başka bir yerden de tanıyoruz, değil mi? Mesela kupon tek maçtan yattığında kaç kişi bir sonraki kuponu oynamamak yerine daha da hırslanıyor. Bir şeyi kıl payı kaybetmek, tamamen kaybetmekten bile daha çok üzüyor sanki bizi. Beynimiz o anı bir kayıp gibi değil de yarım kalmış bir kazanç gibi işliyor ve algılıyor. Kumar dünyası bunu çok iyi biliyor. Az daha kazanıyordun, değil mi? Tüh. Sel gecesi arabamız sürüklenmediyse, evimizi su basmadıysa aynı yarım kazancı biz de hissediyor olabilir miyiz diye düşündüm. Oysa halk olarak tedbir tarafında yapabileceğimiz şeyler vardı, değil mi? Mesela DASK sel zararını karşılamıyor. Kaskomuzda sel teminatı her poliçede olmayabiliyor. Arabayı dere kenarına bırakmamak, yağış uyarısı geldiğinde zorunlu değilse yola çıkmamak halk olarak bizim tedbirimiz değil mi? Peki yönetenlerin tarafında ne var? 2009'da Ayamama Deresi taştığında onlarca insan hayatını kaybetti. Dere yatağındaki yapıların yıkılacağı söylendi. 17 yıl sonra, bu hafta Ayazağa'da yine dere taştı. Biz depremde de aynısını yaşıyoruz. Kentsel dönüşüm, toplanma alanlarının yapılması, yapı denetimi, hepsi konuşuluyor, iki sene sonra gündemden düşüyor. Bu ülke 6 Şubat depremini yaşadı, 99 depremini yaşadı ve deprem bölgesinde yaşıyoruz. Ama hayatta kalan vatandaşlar olarak da, hayatta kalan yöneticiler olarak da her felaketi sanki yarım bir kazanç gibi cebimize koyup yolumuza devam ediyoruz. Ülkemizde önlem alınması için daha ne olmasını bekliyoruz acaba? Selden etkilenen herkese çok geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet diliyorum.