Instagram Çeviri Hatası, Filistin ve Algoritmik Yanlılık

1:13
Instagram çeviri hatasıFilistinMetaalgoritmik yanlılıkiçerik moderasyonushadow banningsosyal medya sansürüyapay zeka hatasıplatform politikaları

Filistinli bir kadının “savaş bitti” açıklamasının Instagram’da bambaşka bir anlama çevrilmesi, sadece basit bir çeviri hatası olarak okunmayabilir. Meta’nın geçmişte Filistin içerikleriyle ilgili moderasyon hataları, algoritmaların siyasi bağlamda ne kadar sorunlu çalışabileceğini gösteriyor.

Sık Sorulan Sorular

Olayın kendisi neydi?

Savaş bitti ifadeli videonun Instagram Türkçe çevirisinde anlamın tersine dönmesi; Meta bunu teknik hata olarak açıkladı.

Daha önce benzeri yaşandı mı?

Evet; 2021-2023 arasında dini ifadelerin tehlikeli işaretlenmesi, gölge yasaklama ve bayrak içeriklerine yanlış etiketler dahil belgelenmiş vakalar var.

Algoritmik yanlılık nedir?

Sistemin eğitim verisi ve moderasyon kurallarındaki dengesizliklerin, belirli grup veya bağlamlarda sistematik hatalı sonuç üretmesi; siyasi bağlamlar en kırılgan alan.
TranskriptAç
Filistinli bir kadının savaş bitti açıklamasıyla paylaştığı video Instagram'da bitmedi tatlım. Bu daha başlangıç şekline çevrildi. Üstelik diğer dillere çevirirken böyle bir durum yok. Ama Türkçe çevirisinde ise bu durumun yaşanması haklı olarak tepkilere neden oldu. Ama durun bu ilk vukuatları değil. İki bin yirmi bir yılında Facebook Filistinli kullanıcıların Arapça Elhamdülillah veya inşallah içeren gönderilerini tehlikeli ifade olarak işaretledi. Bazılarını otomatik olarak kaldırdı. İki bin yirmi ikide Meta’nın İsrail Filistin çatışması döneminde içerik sansürü yaptığına raporu yayınlandı. Raporda gönderi kaldırma, hesap, askıya alma, gönderi erişimini kısıtlama, bilinen adıyla shadow banning kullanıcıların yorum yapma, paylaşma, etiketleme gibi işlevlere erişimini kısıtlama tarzında uygulamalarla, barışçıl Filistin içeriklerini baskıladığı raporlanıyor. İki bin yirmi üç yılında Instagram, Filistin kullanıcılarının Filistin bayrağını içeren storylerinde terör propagandası etiketlemesi yapması da bir başka durum. Meta sonradan teknik hata dedi. Yani Meta’nın yapay zeka sistemleri, siyasi bağlamlarda, geçmişte birçok defa hatalı tepkiler verdi. O yüzden çok da şaşırmamak gerekiyor. Belki bu videoyu yayınladığım için ben de o hatalı müdahalelerin bir örneği olacağım.

Diğer videolar

Hepsini gör
Decathlon botlarında “su geçirir” ifadesi üzerinden şeffaflık, beklenti yönetimi ve güven pazarlamasını anlatan video.Decathlon1:51

Bir Marka Ürününe Neden “Su Geçirir” Yazar?

Decathlon’da botların üzerinde “su geçirir” yazması ilk bakışta anti pazarlama gibi duruyor. Ama bu aslında beklenti yönetimi ve güven stratejisi olabilir. Her ürünü mükemmel göstermeye çalışmak yerine, sınırını açıkça söylemek bazen markayı daha inandırıcı yapar.

su geçirir
Snickers’ın Açken sen sen değilsin sloganı, uygulama niyeti ve motivasyon videoları üzerinden davranış tetikleyicilerini anlatan video.Snickers2:23

Motivasyon Yetmez: İnsanları Harekete Geçiren Şey Tetikleyicidir

Snickers’ın “Açken sen sen değilsin” sloganıyla motivasyon videolarının ilişkisi şu: İnsanlar genel gaz cümleleriyle değil, net tetikleyicilerle harekete geçer. Egzersiz araştırmasındaki uygulama niyeti gibi, Snickers da ürünü “huysuzluk anı”na kodlayarak evrensel bir davranış tetikleyicisi kuruyor.

Açken sen sen değilsin
Uzman körlüğü, çocukların dünyayı algılaması ve içerik üretiminde basit anlatımın önemini anlatan video.basitlik1:18

Basit Anlatmak Neden Bu Kadar Zor?

Bir konuda uzmanlaştığımızda, onu bilmemenin nasıl bir his olduğunu unuturuz. Basitlik değersizlik değil; gereksiz her şeyi çıkarabilme becerisidir. Bu video, uzman körlüğü, içerik üretimi ve sade anlatımın neden en zor işlerden biri olduğunu anlatıyor.

sade anlatım
Pazarlama yalan mıdır sorusu üzerinden hikaye anlatımı, gerçeklik ve algı çerçevesini anlatan video.pazarlama yalan mıdır2:24

Pazarlama Yalan Söylemek Değil, Anlam Çerçevesi Kurmaktır

“Pazarlama biraz da yalan değil midir?” sorusu sert ama önemli. Pazarlama bütünüyle gerçek de değildir; çünkü gerçek tek başına tüketicide anlam üretmez. Bu video, yalan ile hikâye anlatımı arasındaki ince çizgiyi ve markaların algıyı nasıl çerçevelediğini anlatıyor.

📖 Makale varhikaye anlatımı
Rus salatasının adının 1946'da Amerikan salatasına nasıl döndüğünü anlatan video.rus salatası2:06

Rus Salatası ile Amerikan Salatası Arasındaki Fark Nedir?

Rus salatasının adının Amerikan salatasına nasıl döndüğünü anlatan video. 1860'larda Moskova'da şef Lucien Olivier'nin salatasından, 1917'den sonra Beyoğlu'nda lokanta açan Beyaz Ruslardan, 1946'da Missouri savaş gemisinin İstanbul'a gelişinden ve Levent Büfesi'nin camına asılan yeni yazıdan Soğuk Savaş yıllarına uzanıyor.

amerikan salatası
İstanbul sel felaketinde kıl payı kurtulmanın tedbiri neden unutturduğunu anlatan video.istanbul sel felaketi2:34

İstanbul Sel Felaketi: Kıl Payı Kurtulmak Neden Tedbiri Unutturur?

14 Ekim 2026 İstanbul sel felaketi üzerinden kıl payı kurtulmanın tedbiri nasıl unutturduğunu anlatan video. Kasırga ve trafik araştırmalarından, kumardaki az kalsın hissinden, 2009 Ayamama selinden ve depremden örneklerle hem vatandaşın hem yönetenlerin alabileceği tedbirleri ele alıyor.

ayazağa sel